
سهمیهبندی نان، خروجی وابستگی به واردات گندم و محاصره است / ولخرجیهای بودجهای باید به پایان برسد
اقتصاد ایران در شرایطی با مجموعهای از محدودیتهای داخلی و خارجی دستوپنجه نرم میکند که جنگ، تحریم و محاصره اقتصادی از یکسو و مشکلات ساختاری، کسری بودجه و ضعف در سیاستگذاری از سوی دیگر، امکان مدیریت بحران را دشوارتر کرده است. در چنین شرایطی، پرسش اصلی این است که دولت چگونه میتواند منابع محدود خود را مدیریت کند و از تشدید فشار بر معیشت مردم جلوگیری کند؟
علی قنبری، معاون پیشین وزیر جهاد کشاورزی و عضو هیأت علمی دانشگاه تربیت مدرس، در گفتوگو با خبرآنلاین معتقد است که مجموعه عوامل بیرونی و ناکارآمدیهای داخلی دست به دست هم دادهاند تا اقتصاد کشور در وضعیت بیثباتی قرار بگیرد. او با اشاره به سهمیهبندی نان، وابستگی کشور به واردات گندم و محدودیتهای ناشی از محاصره اقتصادی، تأکید میکند که دولت در شرایط فعلی چارهای جز بازنگری جدی در ساختار هزینههای خود ندارد.
اقتصاد ایران زیر فشار همزمان جنگ، تحریم و ناکارآمدیهای داخلی
عضو هیأت علمی دانشگاه تربیت مدرس، در گفتوگو با خبرآنلاین با اشاره به شرایط بیثبات اقتصادی کشور اظهار کرد: امروز اقتصاد ایران با مجموعهای از مشکلات مواجه است که جنگ و تحریم در کنار ناکارآمدیهای داخلی و محدودیتهای تصمیمگیری، به تشدید آنها منجر شدهاند. بنابراین نمیتوان تمام مشکلات موجود را صرفاً به جنگ یا ضعف سیاستگذاران نسبت داد؛ چراکه هر دو عامل در شکلگیری وضعیت فعلی نقش داشتهاند.
او افزود: فشارهای اقتصادی موجود تا زمانی که تنشها و مسائل مرتبط با جنگ برطرف نشود، ادامه خواهد داشت. البته محدودیتهای ناشی از محاصره اقتصادی واقعی است و کشور همزمان با مشکلاتی مانند کسری بودجه و رشد منفی اقتصادی نیز مواجه است. مجموعه این عوامل شرایطی ایجاد کرده که مسئولان امکان برقراری ثبات در اقتصاد را بهسادگی ندارند.
این عضو هیأت علمی دانشگاه تربیت مدرس با ابراز تردید نسبت به توانایی اقتصاد ایران برای عبور سریع از شرایط فعلی گفت: بعید میدانم با ظرفیت کارشناسی و مدیریتی موجود، در شرایط بحرانی فعلی و با استمرار این وضعیت، بتوان بهراحتی مسیر خروج از بحران را پیدا کرد. دستکم تا زمانی که جنگ، تحریم و محاصره اقتصادی ادامه داشته باشد، شرایط اقتصادی کشور دشوار خواهد بود.
چرا نان هم در کشور سهمیهبندی شد؟
قنبری در ادامه با اشاره به سهمیهبندی نان در کشور و دلایل اتخاذ این سیاست تصریح کرد: دلیل اینکه امروز حتی نان نیز در کشور سهمیهبندی شده، این است که ما در تولید این محصول به خودکفایی کامل نرسیدهایم و حتی گندم هم وارد میکنیم. بنابراین سهمیهبندی نان را باید در چارچوب محدودیتهای ناشی از محاصره اقتصادی و مشکلات تأمین منابع مورد نیاز کشور بررسی کرد.
او ادامه داد: مسئولان در چنین شرایطی تصمیم گرفتهاند بهجای استفاده از ابزار قیمتی و افزایش قیمت نان، از سیاست سهمیهبندی برای جلوگیری از افزایش بیشتر قیمتها استفاده کنند.
معاون پیشین وزیر جهاد کشاورزی با این حال معتقد است که مدیریت شرایط موجود صرفاً به سهمیهبندی محدود نمیشود و دولت میتواند با هماهنگی بیشتر میان دستگاههای اجرایی، کنترل افزایش قیمتها را دنبال کند.
او تأکید کرد: میتوان از طریق سیاستهای پولی و مالی مناسب و جلوگیری از هزینهکردهای بیرویه، بخشی از مشکلات را کنترل کرد. متأسفانه امروز در کشور با این مسائل مواجه هستیم و باید برای آنها چارهاندیشی شود. برخی دستگاهها با وجود شرایط بحرانی فعلی، همچنان انتظار دارند منابعی در اختیارشان قرار بگیرد که گویی کشور در وضعیت عادی قرار دارد؛ درحالیکه چنین انتظاری با واقعیتهای اقتصادی امروز سازگار نیست.
قنبری با اشاره به اینکه بخشی از مشکلات موجود به عملکرد مسئولان نیز بازمیگردد، افزود: در کنار محدودیتهای خارجی، مشکلات مدیریتی داخلی هم در شکلگیری این وضعیت مؤثر بودهاند. از سوی دیگر، جلوگیری از فروش نفت نیز فشار مضاعفی بر منابع مالی کشور وارد کرده است.
بودجه باید بهشدت انقباضی شود؛ دیگر پولی برای ولخرجی نداریم
این کارشناس اقتصادی در بخش دیگری از این گفتوگو با تأکید بر ضرورت بازنگری جدی در هزینههای دولت اظهار کرد: بودجه کشور در شرایط فعلی باید بر هزینههای ضروری متمرکز شود و ولخرجیهای بودجهای باید به پایان برسد. تأمین ارز مورد نیاز برای واردات مواد غذایی، دارو و سایر نیازهای اساسی کشور باید در اولویت قرار گیرد. همچنین پرداخت حقوق کارکنان دولت و بازنشستگان از جمله تعهداتی است که نباید با اختلال مواجه شود.
او با تأکید بر ضرورت اتخاذ سیاست انقباضی در بودجه افزود: بودجه کشور باید بهشدت انقباضی باشد و تا جای ممکن هزینههای جاری کاهش پیدا کند. هزینههای فرهنگی نیز باید به حداقل برسد و منابع موجود صرفاً برای تأمین نیازهای اساسی کشور اختصاص یابد.
قنبری با اشاره به تغییر شرایط اقتصادی کشور نسبت به سالهای گذشته تصریح کرد: دیگر نمیتوانیم مانند دوران پیش از جنگ، به دوستان و حامیان بذل و بخشش کنیم. مسئله امروز این نیست که چه کسی با بودجههای فرهنگی و عقیدتی موافق است و چه کسی با آن مخالفت میکند؛ مسئله اصلی این است که منابع کشور بهشدت محدود شده و اگر هزینههای غیرضروری کاهش پیدا نکند، دولت حتی برای اداره امور جاری خود نیز با کمبود منابع مواجه خواهد شد.
۲۲۳۲۲۹